De een zie je schrijven over een Systemische Opstelling en weer een ander over een Familie Opstelling of NLP Opstelling. Wat wordt er mee bedoeld? En wat zijn de overeenkomsten en verschillen?
Wat zijn familie opstellingen?
Het woord op zichzelf zegt het al: dit gaat over families, te weten jouw familie! En héél specifiek: jouw gezin van afkomst met je biologische vader en moeder. Iedereen heeft een vader en een moeder, niemand uitgezonderd. Het gaat niet alleen over de zichtbare dynamieken en wat jij kent van je familie. Het gaat over de onderstroom en de dynamieken die zich daar afspelen.
De methodiek, techniek van familie opstellingen zoals wij die hier nu in Europa kennen en toepassen, is ontwikkeld door Bert Hellinger. Deze is gericht op het verkennen van de onderliggende dynamieken binnen familiesystemen. Bij een familie opstelling wordt een fysieke representatie gemaakt van verschillende leden van de familie of andere relevante elementen, zoals emoties of gebeurtenissen. Deze representaties worden vervolgens in een ruimte geplaatst en de opsteller observeert hoe ze zich tot elkaar verhouden.
Doel familie opstelling
Het doel van een familie opstelling is om verborgen patronen en dynamieken binnen het familiesysteem aan het licht te brengen. Dit kan je helpen bij het begrijpen van onverklaarbare gedragspatronen van jezelf of je kinderen. Het kan ook inzicht geven in intergenerationele trauma’s of andere complexe familiedynamieken die van invloed kunnen zijn op jouw leven of dat van je kinderen.
Een essentieel aspect van familie opstellingen is het concept van het “wetende veld” of “het veld van bewustzijn”. Dit verwijst naar het idee dat er een onzichtbare verbinding bestaat tussen alle leden van een familiesysteem, die invloed kan hebben op het gedrag en de ervaringen van individuen, zelfs over generaties heen. Als opsteller maak je hier gebruik van en neem je het geheel ‘fenomenologisch waar’.
Vanuit NLP kennen we Familie Therapeute Virginia Satir. Zij is tegelijkertijd met Bert Hellinger aan de andere kant van de wereld actief aan de slag gegaan met familie opstellingen. Zij leverde op haar manier haar bijdrage in de wereld van familie opstellingen. De ervaring en theorie van beide is meegenomen in de ontwikkelingen van NLP opstellingen.
NLP opstellingen
Nu we een beter begrip hebben van familie opstellingen, gaan we verder met NLP opstellingen.
NLP, wat staat voor Neuro-linguïstisch Programmeren, is een benadering van communicatie, persoonlijke ontwikkeling en psychotherapie die zich richt op het begrijpen en gebruiken van de interactie tussen gedachten, taal en gedrag. Het richt zich op de subjectieve belevingswereld van een persoon en tracht de emotionele beleving te scheiden van de sensorische beleving. (Emoties en emotionele beleving scheiden van feitelijke waarnemingen in het moment).
Binnen het kader van NLP worden ook opstellingen gebruikt als een krachtig hulpmiddel voor persoonlijke groei en ontwikkeling. Een NLP opstelling kan verschillende aspecten van het leven omvatten, zoals relaties, werk, gezondheid en persoonlijke ontwikkeling, en maakt gebruik van NLP-principes en -technieken om inzicht te krijgen in verborgen patronen en deze indien nodig te veranderen.
Een belangrijk aspect van NLP opstellingen is de focus op oplossingsgericht werken. In plaats van zich uitsluitend te richten op het begrijpen van de onderliggende dynamieken, heeft een NLP opstelling op zichzelf geen doel, maar dient het wel om bij te dragen aan het doel. Een NLP opstelling levert een bijdrage aan het identificeren van concrete stappen en strategieën die kunnen worden genomen om positieve verandering te bewerkstelligen.
Overeenkomsten
Nu we een beter begrip hebben van zowel familie opstellingen als NLP opstellingen, laten we eens kijken naar de overeenkomsten tussen beide benaderingen.
- Beide zijn een vorm van systemisch werken en
- Vragen om een respectvolle houding en fenomenologisch waarnemen
- Sturen niet op oplossingen
- Erkennen dat ieder mens deel uitmaakt van een groter systeem
- Werken met het gegeven dat het geheel der delen meer is dan een deel alleen
- Richten zich op het blootleggen van onderliggende dynamieken en patronen die ten grondslag liggen aan vraagstukken, uitdagingen en problemen.
- Brengen interacties in beeld en observeren ze
- Gericht op bewustwording, groei en persoonlijke ontwikkeling
- Hebben een holistische benadering
Verschillen
En natuurlijk zijn er ook verschillen
- NLP zet het individu centraal. Neemt de ruimte zich óók te focussen op de context van het vraagstuk. Op de interne belevingswereld van de persoon, op het gevoel, de emoties, overtuigingen, het specifieke probleemgedrag en de direct betrokkenen. Hierbij worden NLP principes toegepast en -technieken, zoals taalpatronen, submodaliteiten en strategieën voor verandering.
- Familie opstellingen zet het systeem centraal. Zij verdiepen zich niet in het individu, maar richten zich op het groter geheel, het systeem van het individu. Vanuit de visie dat het individu helen het systeem van het individu heelt.
- NLP werkt doel en resultaat gericht.
- Familie opstellingen werkt vanuit het punt dat als de dynamiek in een groep verandert, het probleem, de uitkomst verandert, ongeacht het resultaat of doel.
Hoewel familie opstellingen en NLP opstellingen verschillen in hun focus en wat ze centraal stellen, zijn beiden gericht op het helen van jou als mens. Door de kracht van beide benaderingen te combineren, kun je een dieper inzicht krijgen in jezelf en je systeem van afkomst of het systeem waarin je leeft, werkt. De aanvulling van NLP nodigt je uit tot het zetten van een doel. Tot het nemen van concrete stappen om vanuit eigen regie positieve veranderingen in je leven te bewerkstelligen.
Systemisch werken
Systemisch werken vraagt om een fenomenologische benadering, waarbij je observeert en luistert zonder direct te willen helpen of oplossen. In plaats daarvan zoom je uit naar het geheel in plaats van in te zoomen op details. Iedereen is onderdeel van een systeem, een familie, gemeenschap, organisatie, vereniging of groep. En het uitgangspunt van systemisch werken is dat dat binnen deze systemen altijd (onbewuste) patronen en dynamieken aanwezig zijn. Ze zijn niet altijd zichtbaar, maar (onbewuwst of bewust) wel altijd waarneembaar, voelbaar en bepalen hoe jij als individu je binnen dat systeem beweegt.
Binnen systemisch werken spelen twee belangrijke vragen een rol in de exploratie van vraagstukken:
- Voor wat is dit vraagstuk een oplossing?
- Wat in het systeem wil gezien worden en weer een plek in de geschiedenis hebben?
Systemisch werken:
- Zoomt uit waardoor het geheel zichtbaar wordt
- Brengen patronen en dynamieken in beeld
- Vergroot het bewustzijn over onderlinge verbondenheid binnen systemen
- Kan je zien als de paraplu waaronder opstellingen zich bevinden
Het concept van “systemen” in systemisch werken omvat verschillende niveaus. Je kan hierbij denken aan zowel externe als interne systemen. Externe, sociale systemen zoals de mensen in je omgeving. En interne systemen zoals je gedachten, gevoelens, overtuigingen en gedragspatronen. Deze zijn allemaal van invloed zijn op jouw interacties met externe systemen en vice versa.
Onze persoonlijke ervaringen
Jolanda heeft zich als opsteller gespecialiseerd in Systemisch Werken, Rouw & Verlies. De thema’s en vraagstukken waaraan je kan denken om in te brengen zijn o.a.:
- Hoe ga ik om met dat wat ik verloren ben, niet meer kan, niet meer heb?
- Mijn verdriet is nog zo groot, het beslaat bijna mijn hele dag, hoe verwerk ik dat?
- Ik heb een ziekte (gehad), hoe verhog ik weer mijn vitaliteit en energie?
- Hoe maak ik weer keuzes vanuit plezier?
- Waar vind ik de moed hebben om zelf weer stappen te ondernemen?
- Verlies leiden in plaats van lijden
- Leven vanuit je hart
Tijdens een avond van opstellingen ….
Een klant had een familie opstelling aangevraagd, nadat zij door een coachsessie meer inzicht had gekregen en een blokkade ervaarde. Haar coachvraag was gericht op het meer willen leven van haar passie en de onbewuste overtuigingen die haar hiervan weerhielden. Na de coachsessie had ze héél sterk het gevoel dat ze iets verloren was, kwijt was, maar had verder geen idee en wilde hier graag een opstelling over. Inzicht krijgen in wat hier mogelijk aan ten grondslag lag. We gingen kijken vanuit het gedachtegoed van rouw en verlies in combinatie met NLP.
Het werd geen standaard familie opstelling. Ze had aangegeven dat ze 3 delen in zichzelf ervaarde en specifiek gevraagd of ze met alle 3 deze delen middels representanten kennis mocht maken. Er was één deel dat zich afgescheiden voelde en door de anderen in eerste instantie niet herkent en later niet erkend werd.
NLP doet de aanname dat ieder mens uit delen bestaat. Dat herken je misschien ook wel bij jezelf. Je kan dat opmerken op momenten waarbij je zegt? voelt: “Aan de ene kant…. en aan de andere kant…”. Dat kan je ook zien als 2 delen in jou, die ieder een eigen mening, voorkeur hebben.
Bij opstellingenwerk, kan je een mens ook als een systeem zien en verschillende delen ervan opstellen. De vormvoorwaarden bij een NLP opstelling zijn anders dan bij een familie opstelling, maar beide zijn dus een systemische opstelling.
De opstelling liet de 3 bewegingen van de 3 verschillende delen zien en waar zij elkaar verloren hadden.
Een beweging en uitkomst die van tevoren met het hoofd niet bedacht kon worden. Een beweging die zich in de dagen daarna nog voortzette en het hart weer meer ruimte en openheid bood, zo liet ze ons later die week weten.
Conclusie
Een familie opstelling of een NLP opstelling. Zijn ze hetzelfde? Nee.
Wanneer je met een opstelling werkt, of het nu een familie opstelling of een NLP opstelling is, werk je naar onze mening altijd systemisch. Ieder mens is een systeem op zichzelf en bestaat uit verschillende delen, letterlijk en figuurlijk. We schreven erover op onze website en maakten er een samenvatting van voor jullie in onze kennisbank:
- Wat zijn Familie Opstellingen?
- Wat is Systemisch Werken?
- Hoe past Systemisch Coachen in dit geheel?