Een overprikkeld brein kan ervoor zorgen dat je geen of minder informatie beschikbaar hebt en dat kan iedereen onzeker maken.
Ieder mens is uniek en dat geldt ook het stresssysteem van ieder mens. Elk lichaam spreekt en heeft een eigen taal, lichaamstaal. En vele onbewuste processen van die lichaamstaal worden aangestuurd door ons interne systeem, ons zenuwstelsel in combinatie met ons brein.
Zelf doen of alleen doen?
“Iedereen kan wel eens een steuntje in de rug gebruiken”, staat in mijn allereerste bedrijfsbrochure uit 2005. En die overtuiging draag ik nog steeds uit. Dat je iets zelf kan, wil niet zeggen dat je het volledig alleen en zonder steun moet doen. Zeggen en doen zijn 2 verschillende dingen. Dat heb ik al meerdere malen aan den lijve mogen ervaren, bijvoorbeeld na een auto-ongeluk in 2015.
Je hoeft niet alles zelf of alleen te doen, integendeel! Het leerproces:
- Maak kennis met jouw energiehuishouding en bewaak deze
- Leer ’te laten’ wat niet direct noodzakelijk is of niet ‘jouw pakkie an’ is
- Vraag hulp in zwaardere en langdurige taken en zaken
- Schakel expertise in, je hoeft niet alles zelf te kunnen
- Doe alleen wat er écht toe doet voor jou, wat jij belangrijk vindt
Hormonen bij een auto-ongeluk
Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, was mijn eigen ervaring. Zelfs na alles wat ik al geleerd had vanuit vermoeidheidsklachten in de 10 jaren ervoor, viel het me opnieuw niet mee. Overtuigingen zijn hardnekkig en ik dacht dat ik het wel weer aan moest kunnen. De fysio had zijn werk gedaan, de röntgen foto liet zien dat er geen blijvende beschadigingen in de nekwervels waren, dus hup hup, ik kon weer aan het werk, toch?
En toch kon ik niet functioneren, me niet concentreren, steeds moeilijker lezen, met de pc werken of tv kijken en binnen een week zelfs niet meer opstaan! Wat een schrik was dat!!
Wat ik toen niet wist is dat ik onder invloed was van hormonen. Door de enorme schrik op het moment van het ongeluk, waren er verschillende fysieke processen in mijn lichaam op gang gekomen. Ik was me hier niet van bewust. Ik herkende de signalen van mijn lichaam niet en hield er geen rekening mee dat die er nog konden zijn. Wat was er gebeurd:
- De alarmbel ging af in de amygdala
- Het sympathisch zenuwstelsel reageerde met de actie van een grove adrenalinespuit in het bloed in combinatie met cortisol.
- De dorsale vagus van het para sympatische zenuwstelsel nam het laatste woord en legde uiteindelijk alles plat met als doel alle energie te richten op de meest belangrijke organen ten behoeve van herstel en overleven.
Het effect van stresshormonen
- alle glucosereserves verzamelen zich, extra brandstof paraat voor snelheid in spieren
- de verdeling van het bloed veranderde, vitale delen eerst
- hartslag, bloeddruk en ademhaling nemen toe
- alle lichaamscellen eisen energie op, er is immers een noodsituatie aangekondigd
Grote hoeveelheden stresshormonen werden in mijn lichaam gepompt en ik was in een overlevingsstand gekomen. In eerste instantie in shock en stilstand, maar wel scherp en correct handelend kwam ik veilig thuis. Erna kwamen pas de emoties. Ik was geschrokken, maar het leek allemaal reuze mee te vallen. Ja er zat een deuk in mijn auto, maar dat was op te lossen. Ik had maandag toevallig al een afspraak bij een fysiotherapeut staan en ik ging verder alsof er niets aan de hand was. Ik voelde eigenlijk niets en had bergen energie.
Dat ik zoveel energie had, was geen wonder, zo bleek, want ik had 3 stresshormonen door mijn lichaam gieren:
Adrenaline: een neurotransmitter en hormoon dat de bijnieren aanmaakt en letterlijk mijn bloed sneller laat stromen! Ook zorgt het ervoor dat mijn zenuwstelsel “sneller’ reageert
Noradrenaline: een andere neurotransmitter en hormoon dat aangemaakt wordt door de bijnieren, maar vermindert juist de toevoer naar organen, remt de spijsvertering en stuwt het bloed naar de hersenen en voegt ook nog wat aan mijn zenuwstelsel toe, zodat deze in een supermodus gaat. Alles van mijn zenuwsysteem staat aan en draait op volle toeren!
Cortisol: de aanwezigheid van deze 2 hierboven genoemde hormonen zorgen ervoor dat mijn lichaam cortisol aanmaakt. Dit hormoon moet de effecten van de 2 stresshormonen opvangen en mijn lichaam weer terugbrengen naar balans. Het heeft eiwitten nodig uit mijn spieren om dat te kunnen doen. Het draait tijdelijk de thermostaat van mijn immuunsysteem omlaag, vertraagd mijn spijsvertering nog meer en laat ook mee mijn bloedsuikerspiegel stijgen!
En dat allemaal door een autobestuurder die vergat te remmen in de file en achterop mijn auto botste…..
Door deze energie in mijn lichaam van de eerste 2 hormonen voelde ik de schrik, de pijn en de bijkomende vermoeidheid in eerste instantie niet. Na een week kwamen echter de klachten op gang en was mijn zenuwstelsel zo overprikkeld geraakt dat ik een aantal dagen in het donker op mijn slaapkamer heb doorgebracht om alles weer tot rust te krijgen.
Dorsale Vagus
Nu weet ik dat er sprake was van een trauma, niet alleen fysiek, maar ook psychisch. Een deel van mijn autonome zenuwstelsel was getriggerd, namelijk de dorsale vagus. Je kan denken controle te hebben, maar als er teveel stress is, je brein overprikkeld raakt, neemt je lichaam het over. Inclusief de beschikbaarheid over je woordenschat.
De stress van een auto-ongeluk, 2 verschoven nekwervels met de bijkomende whiplash klachten, vroeg om meer rust en herstel dan ik in eerste instantie dacht. Ik was zo ontzettend boos! Maar ik kon niet anders dan me overgeven aan wat mijn lichaam van me vroeg: rust nemen!
Een auto ongeluk lijkt logischer om van tot rust te komen dan onze waan van de dag, toch? Maar wat ik gemerkt heb is dat het niet uitmaakt waar de stress vandaan komt. Ons lichaam reageert hetzelfde, want stress is stress, ongeacht waarvan!
Herken je onderstaande?
Gehaast en gejaagd de dag door?
- Het gevoel dat je geleefd wordt?
- Stress als de batterij van je telefoon bijna leeg is?
Allemaal momenten, iedere dag weer, die je lichaam uit balans kunnen brengen door de stresshormonen die hierdoor vrijkomen
Heb jij voldoende balans en rustmomenten in je leven, waardoor stresshormonen de tijd krijgen om je lichaam te verlaten? Of draai jij steeds op volle toeren? Sta je steeds ‘aan’? En word je al onrustig bij het idee alleen al om rustig aan te doen?
Fysieke klachten door stresshormonen
- Je lichaam is steeds bezig met energiebehoefte en wil steeds meer energie. Door actie, bezig zijn, nu!
- De vrijgekomen energie vraagt om insuline aanmaak om bloedsuikerwaarden stabiel te houden
- Anderzijds moet het steeds de impact van deze hormonen corrigeren. Dat kost energie, een cirkel ontstaat! (herken je de drang naar energie of suiker hierin?)
- Het heeft geen tijd en aandacht voor de zorg van de cellen.
- Je slaapritme raakt verstoord
- Doordat je zenuwsysteem op scherp staat, komen zintuigelijke prikkels ‘harder’ binnen
- Je huid verslechtert, je spijsvertering loopt niet lekker door, je immuunsysteem verzwakt en je raakt vermoeid en hebt minder weerstand
- De cortisol snoept de eiwitten van je spieren op en bevordert de groei van vetcellen (welke zichtbaar wordt in de typische zwembandbuik, ook dat nog!)
Psychische klachten door stresshormonen
- Een onrustig, opgejaagd gevoel
- Een kort lontje hebben en sneller uitvallen
- Concentratieverstoring en slecht of niet op woorden kunnen komen
- Letterlijk en figuurlijk overprikkeld, waardoor informatie niet of langzamer verwerkt wordt
- Depressieve gevoelens, neerslachtigheid
- Vermoeidheid tot een burn-out toe
Stress die aanhoudt is ongezond voor ons lichaam!
Daarom is het belangrijk dat ieder van ons aandacht heeft voor zijn/haar gezondheid en
1. je niet laat overspoelen door stress
2. actief leert omgaan met de stress die we vandaag de dag meemaken.
De momenten zijn in mijn dagelijks leven verwerkt en misschien past het ook voor mij wel om te zeggen dat ik ‘er beter uitgekomen ben’. Elke overprikkeling vraagt aandacht en begeleiding als het om dit soort schrikreacties gaat.
Loop niet te lang alleen rond met overprikkeling
Vraag op tijd hulp
Je bent niet gek als je na een schrikreactie een verslechterde concentratie hebt of woorden kwijt bent.
Het vraagt tijd om opnieuw de verbinding te maken en dat gaat makkelijker met hulp.
