Denk je in feiten of fabels?

Hoeveel % van je waarnemingen zijn feiten en hoeveel % fabels denk je?
En bestaan jouw gedachten voornamelijk uit feiten of fabels?

In onze dagelijkse ervaringen komen we situaties tegen die een wirwar van gedachten en gevoelens oproepen. Soms blijven deze gedachten zich in ons hoofd afspelen, alsof ze vastzitten in een eindeloze lus en ontstaat het piekeren. We gaan weg van de feiten en maken verhalen in ons hoofd die leiden tot facels. Dit kan leiden tot onrust of ongemak.

En in sommige gevallen leidt het tot een emotionele belasting of ‘overwhelm’. Herken je dat? Ik bedoel dat deze gedachten ons kunnen overweldigen, vooral wanneer ze gepaard gaan met gevoelens van angst of onzekerheid. Het is alsof je emoties de controle overnemen, wat je een gevoel van machteloosheid kan geven.

Emotieregulatie

Emotieregulatie helpt ons om die controle terug te vinden. Het betekent niet dat we onze emoties moeten wegduwen of negeren, maar dat we leren ze te begrijpen en ermee om te gaan op een manier die ons ondersteunt in plaats van tegenwerkt.

Om meer grip te krijgen op onze emoties, is het belangrijk om stil te staan bij wat er precies in ons hoofd gebeurt. Een beetje afstand te nemen en te ontdekken dat wat er in ons hoofd gebeurt niet de waarheid is, ‘slechts een verhaal is’ waar we op dat moment geen afstand van kunnen nemen en ons als het ware mee identificeren. Als je je ervan bewust bent dat dit bij je gebeurt, kan je daar met deze oefening weer een beetje afstand van nemen, van al die emoties en gedachten.

Er zijn oefeningen waarmee je je kan richten op het ontleden van wat er in je omgaat. Door je gedachten en gevoelens op papier te zetten, geef je ze een plek buiten je hoofd. Dit helpt om helderheid te scheppen in momenten van overwhelm en biedt ruimte om beter te begrijpen waarom je voelt wat je voelt.

Vanuit NLP werken we met submodaliteiten. Dit zijn de fijne details en bouwstenen van onze zintuigen waarmee we ervaringen vormgeven. Denk aan hoe je een herinnering ervaart: is het beeld groot of klein? Is het scherp of wazig? Is er geluid, en hoe klinkt dat? Door bewust te spelen met deze elementen, kun je de emotionele impact van een ervaring aanpassen, alsof je een mengpaneel gebruikt om de intensiteit te regelen.

Praktische oefening

In deze oefening gaan we een stap verder: we brengen ons innerlijke verhaal naar buiten. Door je gedachten en gevoelens op papier te zetten, creëer je ruimte om ze te onderzoeken en beter te begrijpen.

Neem 3 lege vellen (of 3x een nieuw, leeg scherm in je notities op je mobiele telefoon).

Stap 1

Noteer op vel 1 bovenaan de situatie waarin je een rotgevoel had, je onzeker voelde, je nu nog enorm over piekert. Noteer van de situatie de context: Waar, wanneer en met wie en een beknopte omschrijving, of een woord zodat jij weet waar het over gaat.
Bijvoorbeeld: Vorige week zondag, thuis op de bank, met mijn partner, ouders op bezoek.

Schrijf vervolgens het verhaal uit dat zich in je hoofd afspeelt over deze situatie. Alle gedachten laat je uit je hoofd op het papier komen. Noteer ook je gevoelens erbij en sluit af met de emotie die de hoofdrol speelt.

Bijvoorbeeld: Mijn partner bleef expres zitten toen ik mijn ouders onze nieuwe aanwinst wilde laten zien. Dat deed hij om mij een hak te zetten en maakt me boos. Ik voelde me voor schut staan dat hij niet meeliep en dat weet hij maar al te goed. Waarom deed ik het dan ook, hij had aangegeven dat hij niet wilde dat ik het aan mijn ouders liet zien. Ik moet ook altijd mijn eigen zin doordrijven. Emotie: angst

Stap 2

Herschrijf het verhaal en houd het nu zoveel als mogelijk bij de feiten! Maak er geen fabeltje van, maar vul wel aan met bekrachtigende, liefdevolle uitingen die je uit de belemmerende emotie van stap 1 halen.
Feiten kunnen zijn wat je tastbaar zag, hoorde, proef of ruikte en wat je letterlijk voelde aan de buitenkant van je lichaam of aan kon raken. En liefdevolle aanvullingen kunnen bijvoorbeeld de vooronderstellingen zijn uit NLP of een gedachte die past bij de persoon die jij vanuit liefde, kracht en zelfrespect wil zijn.

Voorbeeld

Feiten neutraal benaderen in plaats van benadrukken:

• In plaats van: “Hij negeerde me expres en dat maakt me woedend,” herschrijf je het als: “Hij zei niets en keek de andere kant op.” Door de interpretatie (“expres”) weg te halen en alleen te focussen op wat je waarnam, wordt de situatie minder geladen.

Haal de bijvoegingen en versterkingen weg en houd het bij feiten, geen fabels.

Bijvoorbeeld: mijn ouders waren bij ons op visite.

• Ik zat op de bank naast mijn partner en ik voelde blijheid bij de gedachte om onze nieuwe aanwinst te laten zien.
• Ik kon en wilde het niet langer voor me houden.
• Ik heb het verzoek van mijn partner wel gehoord, maar er voorrang aan gegeven om mijn enthousiasme te delen met mijn ouders en zijn verzoek te negeren in dat moment.
• Ik heb het niet gedaan om mijn partner boos te maken en ik vergeef mezelf voor de momenten waarop ik daarover aan mezelf twijfelde.
• Ik heb vanuit een positieve intentie gehandeld.
• Ik vertrouw mijn partner en vertrouw erop dat hij de kracht en het vermogen heeft om hiermee te kunnen dealen, eventueel met mij het gesprek hierover aan te gaan.
• Ik heb de beste keuze gemaakt in dat moment vanuit wat ik beschikbaar had en ik accepteer mezelf.

Stap 3

Iedereen heeft een eigen unieke kijk op ervaringen en kan de gevoelens van deze ervaringen niet alleen veranderen door uit het verhaal te stappen en te switchen naar de feiten én er met andere gedachten een andere betekenis aan te geven, (wat we in stap 3 doen). Je kan ook werken met de submodaliteiten, dat werkt als een mengpaneel waarmee je innerlijke beelden, geluiden, smaak, geur en fysieke sensaties.

Teken of herschrijf de situatie zoals je deze in stap 3 hebt beschreven, maar speel nu met de submodaliteiten. Maak het beeld kleiner of zwart-wit, stel het geluid zachter, en probeer de fysieke gewaarwordingen in je lichaam te verplaatsen of te verzachten. Breng de situatie terug tot een feitelijke beschrijving in plaats van emotioneel geladen interpretaties en kunt daarnaast je ervaring actief aanpassen met submodaliteiten. Merk op hoe dat je emotionele balans beïnvloedt.

Voorbeelden van werken met submodaliteiten:

1. Visueel aanpassen:
   • Stel je voor dat je een herinnering hebt waarin iemand boos naar je keek. Visualiseer het beeld alsof je ernaar kijkt op een klein televisiescherm. Maak het beeld zwart-wit, verklein het, en plaats het verder weg. Merk op hoe de emotionele intensiteit afneemt.
2. Auditieve aanpassingen:
   • Als je jezelf herinnert dat iemand tegen je schreeuwde, kun je het volume van de stem in je verbeelding zachter zetten. Of stel je voor dat de stem klinkt als een grappige tekenfilmstem. Wat verandert er in hoe je je voelt?
3. Kinesthetische (gevoelens) aanpassingen:
   • Herinner je een situatie waarin je je gespannen voelde. Waar in je lichaam voel je dat? Stel je voor dat je die spanning kunt verplaatsen, bijvoorbeeld van je borst naar je hand, en dat het als een ballon langzaam leegloopt. Dit kan helpen om de intensiteit van de emotie te verminderen.

Tot slot

Zie je wat de verhalen in je hoofd met je kunnen doen? Hoe feiten je weer regie geven over je emoties? “Woorden hebben geen betekenis, behalve de betekenis die jij eraan geeft!”, zegt een vooronderstelling uit NLP.

Het reguleren van je emoties is geen kwestie van ze wegduwen of negeren, maar van ze op een nieuwe manier leren benaderen. Deze oefening helpt je om inzicht te krijgen in hoe je gedachten, gevoelens en zintuiglijke ervaringen met elkaar verweven zijn. Door bewust te schakelen tussen feiten en interpretaties, en door actief te werken met de submodaliteiten van je ervaring, kun je meer balans en helderheid creëren. Het kost misschien wat oefening, maar elke stap die je zet helpt je om sterker, veerkrachtiger en meer in controle te staan over je innerlijke wereld.

En ow ja, speel en durf te blijven spelen! Geef jezelf de ruimte om te experimenteren en te groeien – emotieregulatie is een krachtig hulpmiddel voor een rustiger en meer vervullend leven, maar is ons zelden op school geleerd. Blijf bewust waarnemen!

Geef jezelf tijd, ruimte en houd het licht! Focus je op feiten en blijf weg bij niet helpende fabels. Die vertroebelen je interne belevingswereld en spelen met je emoties.

Heb je hulp nodig, schakel ons gerust in voor een sessie of een gratis kennismaking.

Wil je meer leren over NLP en deelnemen aan een training? Dat kan natuurlijk ook en dan zien we je graag terug in onze NLP opleiding!