Wie wil leren, moet eerst afleren

Leren leren, hoe doe je dat? Door af te leren hoe je het tot nu toe hebt gedaan Hoe verhoudt dit thema zicht tot NLP, vraag je je misschien af. Wat ik ontdekt heb in de zoektocht die ik samen met mijn neefje startte, is dat iedereen iets af moest leren wanneer je iets nieuws wil leren. Dit heeft alles te maken met het loslaten van eerder opgedane opvattingen zoals meningen en overtuigingen. En dit vraagt moed en kwetsbaarheid om de manier waarop je het tot dan toe hebt gedaan, je naar jezelf en anderen kijkt voor verandering vatbaar te houden. In de manier waarop je hierover communiceert, kan je jouw persoonlijke leerstijl vinden. Zodat je van daaruit kennis op doet die blijft hangen, leert oefenen, plezierig kan participeren, afkijken bij anderen en ontdekken wat bij jou past. Het leidt tot minder onzekerheid en meer zelfvertrouwen en NLP sluit daar met de kracht van de zintuigelijke waarneming nauw op aan.

Iedereen heeft een leerstijl

Leerstijlen, iedereen heeft er een, maar bijna niemand kent zijn of haar voorkeur hierin. Ken jij jouw leerstijlvoorkeur? Ik noemde die van mij ‘Sfeerdenker’ en ‘Sfeerleerder’. Zelf bedacht, want ik kon me nergens volledig in vinden en dacht dat mijn stijl, voorkeur niet bestond. Ik merkte bijvoorbeeld dat de omgeving van waaruit ik leer er écht toe doet voor mij. En dat ik leer op basis van wat ik voel in die sfeer en dat het voor mij nodig is om mijn gevoel te toetsen. Jij enig idee hoe je dat in ons schoolse systeem kan doen? Ik doe dat graag in relatie tot een ander, maar ik moest stil zijn in de klas. Het is een door mij verzonnen woord, nadat ik met mijn neefje op onderzoek uitging over ‘zijn manier van leren’ , zijn ‘leervermogen’ en het ‘leren leren’. Het teruggaan naar mijn schooltijd in relatie tot het leren riep veel oude (ook pijnlijke) herinneringen op:
  • “Jij leert het ook nooit!”
  • “Doe niet zo moeilijk en doe ‘het’ gewoon”
  • “Ik kan je niet volgen, hoe kom je daar nu weer bij?”
Met de aanleg voor de overtuigingen:
  • “Ik kan niet leren”
  • “Ik ben moeilijk en niet goed genoeg”
  • “Ze begrijpen me niet, ik moet het zelf doen”
We gingen op onderzoek uit en startte met het formele leren, zoals je doet op school en onze opvoeders en docenten in getraind zijn. Er in dat moment niet bij stilstaand dat er uiteraard ook een vorm van informeel leren bestaat, die achteraf bekeken véél belangrijker is!

Hoe help je iemand leren?

Goed kunnen communiceren en het neerzetten van duidelijke kaders helpt daarbij. Ik en mijn neefje ontdekten overeenkomsten tussen ons, maar verschillen met zijn moeder, mijn zus. En wanneer je verschilt van een ander, kan dat heel veel met je doen. Het vraagt veiligheid om jezelf de ruimte te gunnen om dicht bij jezelf te blijven én tegelijkertijd open te staan om te leren. Dat is spannend en voelt alsof je toe moet geven dat wat je geleerd hebt niet goed is of dat je iets niet kan en dat voelt niet fijn, maakt onzeker. Ik wist nog niet of mijn leerstijl hetzelfde was als die van mijn neefje. Natuurlijk had ik ervaring als trainer en weet ik hoe ik anderen kan trainen, maar deze vraag lag anders. Niet alleen omdat deze op persoonlijk vlak lag, maar ook omdat ik voelde dat het mijn eigen pijn voor faalangst weer raakte. (Waarvan ik vroeger niet bewust was dat deze in mij leefde overigens). Gelukkig bleek ik nu als een neutrale getuige en met compassie aanwezig te kunnen zijn, zowel voor hem als mijn zus en mijzelf. Er volgden spontaan gesprekken tussen mijn zus, mijn moeder en mijzelf over hoe zij het ervaren had als moeder met mij. De strijd en zoektocht onder de gevoelens van onmacht als ouder werden pijnlijk zicht- en voebaar.

Ken jezelf en volg je intuïtie

We waren een spannend pad op gegaan, waarvan we vooraf niet bedacht konden hebben dat dit de uitkomst zou worden. (Precies dat is waar de sfeerdenker van geniet! Van de onverwachte bijkomstigheden in de ontdekkingstocht!) En het bleek dat ik ook hierin kon putten uit mijn NLP communicatievaardigheden. Later werd me duidelijk dat mijn communicatiestijl in deze context overeenkwam met mijn leerstijl. Intuïtief voelde ik aan wat nodig was en waar de mogelijkheden hiertoe lagen. Door mijn eigen communicatiestijl te kennen en van daaruit aansluiting te vinden op de communicatievoorkeur van mijn neefje, stelden we een veilig kader op om samen aan de slag te gaan. Stap 1 op weg naar ons succes!

Soort vindt soort

Elke vorm van succesvolle communicatie start met het duidelijk stellen van het kader. Mijn neefje communiceert ook vanuit de stijl van ‘sfeerdenken’ en zo spraken we af dat het onderzoek van het ‘leren leren’ wel goed moest blijven voelen voor onszelf en in onze relatie naar elkaar. We gingen tenslotte nu in een andere verhouding en relatie met elkaar aan de slag en onze relatie mocht er niet onder leiden, “het moet wel leuk blijven!” Kinderen weten intuïtief dat alles context afhankelijk is en ik kon hem hierin horen, zien en volgen. Hieruit ontstond voor mij het woord ‘sfeerleren’ en sfeerdenken’. Natuurlijk onderzochten we ook de leerstijl van de ‘hoogbegaafde beelddenker,’ maar daarin konden we ons beiden niet voor de volle 100% herkennen. Alweer niet, want ik kan me steeds weer, nét niet helemaal vinden in de ‘beelddenker’, herken jij dat ook? Misschien ben je dan net als wij ook een ‘intuïtief lerende’.
Leren leren met woorden, verbeelding, metaforen en sfeer

Zijn intuïtief lerende ook beelddenkers?

Nee, die vlieger gaat niet standaard voor de intuïtief lerende op. Ik ben ontzettend goed in abstraheren en abstract denken, maar ik heb er niet altijd beeld bij, terwijl ik wel weer goed kan ordenen, overzicht kan houden en scheppen. Ik heb er wel altijd een gevoel bij, maar niet altijd een beeld. Verder voldoe ik aan vele kenmerken van een intelligente beelddenker, maar kan ik nog steeds een en ander niet rijmen. Ik vergeleek mijn eigen gedrag en manier van leren met bijvoorbeeld die van mijn ouders, broer en zussen of klasgenoten, maar ik kon de match niet vinden. Het nare gevoel niet begrepen te worden, het niet goed te doen, begon …. Ik paste niet 1:1 in het model of het hokje en mijn neefje ook niet. Hoe nu verder? Een intuitief lerende gaat op onderzoek uit weet ik nu en dat was precies wat wij deden!

Even vragen aan Kolb

Het onderzoeken bracht mij terug de studieboeken in en het boek de leerstijlen van Kolb, welke ik leerde in mijn HBO opleiding Sociaal Werk (CMV). De aantekeningen er weer bij gehaald. Ook nog het lesmateriaal van Core Commit van de training tot NLP Trainer ernaast gelegd en er begon zich wat te vormen. Met het Experimentele Leer Model van Kolb ontdekte ik hoe leren en communiceren verband met elkaar houden. Leren zit namelijk voor een groot deel ‘tussen’ mensen en dat is precies waar de intuïtief lerende het van moet hebben. Alleen leren op een kamertje? Je raadt het al, dat is niets voor deze student!

Leer je leerstijl kennen

Iedereen wordt geboren met een eigen stijl en voorkeur, maar leert van anderen (aftasten en onderzoeken, afkijken en naäpen) en past daarin mogelijk de voorkeur aan. En dat is ook hoe jij je leervermogen in eerste instantie ontwikkeld hebt, inclusief bijbehorende gedachten, gevoelens en communicatie. Het herkennen van die bijbehorende emoties kan daarom een nuttige kapstok zijn om meer inzicht te krijgen in je eigen leerstijl en voor coaches en trainers om een betere begeleider te worden. De leercyclus van Kolb
  1. Concreet ervaren (‘sensing/feeling’)
  2. Waarnemen en reflectie (‘watching’)
  3. Analyseren en conceptualiseren (‘thinking’)
  4. Actief experimenteren (‘doing’)

Alleen wie kan reflecteren kan leren

Ik had de leercyclus van Kolb weer scherp, maar wat kon ik daarmee in mijn onderzoek van ‘leren leren’? Ik maakte een zijstapje en maakte een reflectie-opdracht. Dat werkte! We konden nu onderzoeken wat de manier tot nu toe was geweest en wat er voor verbetering vatbaar was. Voor iemand die dat spannend vindt of zelfs met faalangst te maken heeft, is dat een uitdaging om te reflecteren, vergeet dat niet! Maar met ‘wie kan reflecteren, kan leren’, bedoel ik dat je bewust wordt van je eigen manier van doen en communiceren en hiernaar kan kijken en voelen wat het met je doet. Hiermee leer je begrijpen hoe je informatie ontvangt en verwerkt. Anders gezegd: bepaalt de manier waarop jij jezelf kent en jouw leerstijl begrijpt de mate van jouw leervermogen. Weet jij hoe je kennis en informatie ontvangt? Verwerkt? De meeste met jou niet en dat leer je door beter, anders te leren communiceren. Bewust te zijn van jouw verwerkingsmanieren van informatie. Van jouw zintuigelijke voorkeur en van jouw stimulus – respons. En dat gebeurt voornamelijk onbewust en in jouw interne belevingswereld. We communiceren slechts een klein deel bewust. En zijn ons ook slechts van een klein % van wat in de wereld om ons heen gebeurt écht bewust. Onze hersenen filteren de informatie voor ons en dat is prima. Onze hersenen zouden kortsluiting krijgen als zij alles bewust moesten waarnemen en verwerken.

Wat als je niet leerbaar bent?

Iedereen heeft leervermogen. Je mate van reflecteren bepaalt je mate van leren en reflecteren vraagt moed! Het vraagt om te kijken naar wat goed ging, wat niet volgens plan ging en wat beter of anders kan om wél de juiste doelen en resultaten te behalen. In dat kijken naar jezelf wordt gevraagd om je gevoel óók mee te nemen, iets wat voor een intuïtief lerende een noodzaak is, maar tegelijkertijd ook soms het meest moeilijke. Juist die momenten maken dat de intuïtief lerende zich terugtrekt, een andere leerstijl probeert te vinden en van zichzelf verwijdert raakt.

De intuïtief lerende

Leer jezelf weer vinden. Leer af wat je geleerd hebt en wordt weer wie jij in essentie bent! Iedereen wordt geboren met een eigen stijl en voorkeur, maar start als baby al met leren van anderen (aftasten en onderzoeken, afkijken en na-apen). Gedurende het leven doet iedereen ervaringen op en past daarin mogelijk de voorkeur van leren aan. Voor de intuïtief lerende geldt dat deze bij zichzelf en zijn/haar gevoel vandaan gaat. Het is ook hoe jij je leervermogen in eerste instantie ontwikkeld hebt, door af te kijken en te experimenteren, inclusief bijbehorende gedachten, gevoelens en communicatie. Het herkennen van die bijbehorende emoties kan daarom een nuttige kapstok zijn om meer inzicht te krijgen in je eigen leerstijl en voor coaches en trainers om een betere begeleider te worden.

Kenmerken van intuïtief leren

  • Emoties en gevoelens zijn belangrijke informatiebronnen.
  • Leren vindt plaats in het middelpunt van de hectiek en het vraagt een zekere mate van rust en ruimte om stappen te kunnen maken.
  • Het vermogen om te gaan met een gevoel van ‘niet weten’ om zo de oplossing uit het onbewuste tot zich te laten komen.
  • Leren door kennis, gevoel en ervaringen te combineren en geniet van nieuwe uitdagingen, ervaringen en situaties
  • Verbinden zich snel met het grotere geheel, zoals theorieën en abstracte ideeën dan de details.
  • De lerende gebruikt de ander om te sparren en te klankborden en doet dit om zijn zijn eigen innerlijke belevingswereld, zijn gevoel te toetsen. (Sfeer!)
Leren zit namelijk voor een groot deel ‘tussen’ mensen en dat is precies waar de intuïtief lerende het van moet hebben. Alleen leren op een kamertje? Je raadt het al, dat is niets voor deze student!

Je kan niet leren zonder eerst iets af te leren

Om iets af te leren dien je bewust te zijn van wat je kan en hoe je het doet. Motivatie hebben en open staan om te veranderen. Je leervermogens en vaardigheden verbeteren kan inhouden dat je iets anders af moet leren. Anders moet leren denken en je open mag stellen voor andere manieren die effectiever kunnen zijn.  Leren leren gaat dus ook over afleren en vindt plaats in elke omgeving, context waar leren betekenis heeft. Leren leren vraagt ook dat je je bewust bent van wat je al weet en kan en op welke manier, volgens welke leerstrategie, je dat jezelf eigen hebt gemaakt. En als 2e of deze kennis, vaardigheden en leerstrategie passend zijn voor wat je nu wil gaan leren. Al ooit over nagedacht dat je leerstrategie op de lagere school niet werkend of passend is voor het halen van je rijbewijs? Of het studeren op hoger onderwijs? Of een training persoonlijke ontwikkeling? En hebben we het nog niet gehad over de emoties en motivatie welke natuurlijk óók een rol spelen in de leerstrategie. En ook nog niet gesproken over de invloed van de leermeester, de docent, de trainer, want feedback op het leren heeft óók invloed op het leervermogen. Het moment kan zelfs bepalend, de sleutel zijn voor het succesvol leren leren!

Leren leren gaat over bewust zijn

Bewustzijn van je eigen belevingswereld, “jouw unieke model van de wereld”, zoals we dat binnen NLP zeggen. En in dit geval jouw unieke leermodel! En dit is opgebouwd en verbonden aan jouw eerdere (leer- en leef) ervaringen. Maar ook bewustzijn op waar je goed in bent, wat je motiveert, drijft en waar je interesses liggen.  Ken jij jouw passies en talenten? En weet jij wat je juist niet leuk vindt? Weet je wanneer weerstand bij jou ontstaat tijdens het leren en wanneer je juist in een flow terecht komt? Vraag is hoe je deze zelfkennis kan benutten om het leervermogen te versterken. Door inzicht te hebben in je sterke kanten en je valkuilen. Leren is in verbinding staan met anderen, maar bovenal in verbinding staan met jezelf. Test hier jouw leerstijl

De sfeerdenker, de intuïtief leerder!

En dan even terug naar het begin van deze inmiddels uitgebreide blog, want misschien ben jij net als ik en mijn neefje een intuïtief lerende! Deze groep mensen willen levenservaringen opdoen, ontdekken en leren van het leven zonder verlies van hun dromen en hun gevoel daarbij! Maar in het dagelijks leven herken je ze hier mogelijk niet meer aan, omdat ze vanuit stress hier wel eens van verwijderd geraakt zijn. Intuïtief lerenden die niet in hun voorkeur gezien en gekend zijn, hebben de veiligheid om te leren en zich te ontwikkelen elders gezocht en zijn in hun hoofd in plaats van in hun gevoel geschoten. En ja, hier kan net als bij mij het geval was, ook jouw continue twijfelen uit voortkomen. Dit gebeurt als jouw manier van leren niet op het juiste moment van bekrachtigende feedback is voorzien. Zo is het ook bij mijn neefje gegaan en hij weet nog precies in welke klas. Het reflectievermogen van mij en mijn neefje als jonge tiener is anders dan dat van mijn zus, mijn moeder en mijzelf nu. Wij kijken terug op een tijd waar hij nu middenin zit. Ieder vanuit onze eigen positieve intentie en waarheid vinden een manier om hem uit te dagen in het vergroten van zijn leervermogens, hem in zijn waarde te laten en te begeleiden naar het maken van keuzes die hem passen, voor nu. Met sparren, in laten dalen, dromen en tijd heeft hij vanuit zijn gevoel een eigen keuze kunnen maken voor een vervolgopleiding. Het blijft spannend voor een jongere om trouw te kunnen en durven blijven aan je eigen gevoel als je omgeving een andere voorkeur van leren, kiezen en in actie komen heeft. De meeste docenten zijn praktisch en concreet ingesteld, veel opvoeders ook, terwijl de intuïtief lerende student en mens houdt van abstract denken, dagdromen en zich de toekomst voorstellen. En dan vanuit gevoel een keuze te maken. Herken je het? Zie je de mismatch?!?! De intuïtief lerende is in de minderheid. Ongeveer 35% van de studenten zijn intuïtieve studenten.

Wanneer is intuïtief leren nuttig?

Intuïtief leren is vooral nuttig in complexe situaties met een hoge urgentie. Het zijn juist de functies van bestuurders, veranderprocesmanagers, en veranderkundigen waar deze je deze leerstijl het meest terug ziet komen. Het thema heeft mij, Léonne Meijs, ruim 1,5 jaar geleden in beweging gezet, naar aanleiding van een vraag van mijn zus. Het heeft mij heel veel gebracht om mij hiervoor open te stellen en een ontdekkingstocht aan te gaan. Een deel van de reis van bewustzijn en persoonlijke ontwikkeling en transformatie. Ik deel en spreek er graag over en gun jou hetzelfde! Je kan en mag meer informatie hierover van onze kant verwachten en we zullen het toevoegen en meenemen in onze opleidingen. Dank voor je interesse en aanwezigheid en graag tot een volgende blog! Vragen? Kennismaken? Jouw leerstijl ontdekken? Mail me en maak een afspraak Meer lezen? Op deze pagina vind je meer informatie
Leren leren vanuit intuïtie en het sfeerdenken
Bronnen: Simons & Ruijters, 2008 Claxton (2001)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *